Yazan: Ahmet HaÅŸim
Gün Batımı
Yorgun gözümün halkalarında
Güller gibi fecr oldu nümayan,
Güller gibi… sonsuz, iri güller
Güller ki kamıştan daha nalan;
Gün doğdu yazık arkalarında!
Altın kulelerden yine kuşlar
Tekrarını ömrün eder i’lan.
Kuşlar mıdır onlar ki her akşam
Alemlerimizden sefer eyler?
AkÅŸam, yine akÅŸam, yine akÅŸam
Bir sırma kemerdir suya baksam;
Üstümde sema kavs-i mutalsam!
AkÅŸam, yine akÅŸam, yine akÅŸam
Göllerde bu dem bir kamış olsam!
Popularity: 4% [?]
Ben bu ÅŸiiri yıllar önce okumuÅŸtum ve çok farklı ÅŸeyler hissetmiÅŸtim okurken. Å??imdi yıllar sonra aynı hisleri tattırdığın için teÅŸekkür ederim. Bazen unutuyoruz.
BİR GÜNÜ
N SONUNDA BU Å?Ä°Ä°RÄ°N AÇIKLAMASI
bu şiirin açılamasını öğrenebilrmiyim
Anlamadığınız kelimeleri sorarsanız yardımcı olmaya çalışırım.
bu şiirin açıklaması nedir yorumu
bu bir günün sonunda arzu şiirin açıklamasını nasıl ögtenebilirim çabuk
Merhabalar Devletşah. Siteni sürekli olarak ziyaret etmeye çalışanlardan biriyim. Bir edebiyat öğretmeni olarak edebiyatımızın seçkin örneklerine yer verdiğin için tebrik ederim. Ayrıca Türkçe Sözlük bölümün de çok önemli. Herkes ellerine sağlık diyor ama ben gönlüne ve zihnine de sağlık diyorum.
Bir Günün Sonunda Arzu ÅŸiiri ile ilgili yorumları okuyunca bir ÅŸeyler yazmam lazım diye düşündüm. Bu ÅŸiir Ahmet HaÅŸim’ in ÅŸiir hayatı için de çok önemli. Yayınlandığında edebiyat âlemi karışmış. Hatta HaÅŸim’e sert eleÅŸtiriler gelmiÅŸ. EleÅŸtirilerin konusu “mânâ” ve “vuzuh”. Yani ÅŸiirin anlatmak istediÄŸi ve bunun çok da açıkça anlatılmadığı konusu gündeme gelmiÅŸ. Ancak Ahmet HaÅŸim bunlara karşılık 1921 yılında “Å?iir Hakkında Bazı Mülahazalar” baÅŸlığı ile bir makale yayınlamış ve bu eleÅŸtirilere kendi ÅŸiir anlayışını açıklayarak cevap vermiÅŸ. Sonra da bu tarz eleÅŸtirilerle karşılaÅŸmamış. Daha geniÅŸ bilgi isteyenler Ä°nci Enginün ve Zeynep Kerman tarafından hazırlanan, Dergah Yayınlarının bastığı,Ahmet HaÅŸim- Bütün Å?iirleri kitabına bakabilirler.
Devamında da şiiri çok genel olarak açıklamaya çalışacağım.
Ama öncesinde kısa bir ön bilgiye ihtiyaç var. BilindiÄŸi gibi Ahmet HaÅŸim Sembolist bir ÅŸair. Sembolizmin sanat anlayışı ÅŸu: Å?iir gerçeÄŸi deÄŸil, gerçeÄŸin bizde uyandırdığı izlenimleri anlatır. Asıl gerçek insanı dış dünya ile temasa geçiren duygulardır.Gerçek âlem deÄŸil, bu alemde bulunan imajlar ve iÅŸaretler bize duyguları hissettirir. Biz aslında onların zihnimizde bıraktıklarından etkileniriz. Bu sebeple herÅŸey bir semboldür. Güzellik anlam açıklığında deÄŸil kapalılığındadır. Herkesin anladığı ÅŸiir iyi ÅŸiir deÄŸildir.
Bir de Ahmet HaÅŸim’in özellikle çocukluÄŸunda yaÅŸadıkları ÅŸiiri üzerinde önemli tesirler bırakmıştır.Onun ÅŸiirlerinde özellikle akÅŸam, gurup, ÅŸafak, gece, deniz, göl, yol, uzak ÅŸehirlere gitmek, hayalî bir kadın imajları vardır. Edebiyat araÅŸtırmacıları bunun sebebini ÅŸairin çocukluÄŸunda aramışlardır. Zaten kendisi de çeÅŸitli yazılarında bunu ifade etmiÅŸtir. HaÅŸim Ä°mparatorluÄŸun BaÄŸdat ÅŸehrinde doÄŸmuÅŸtur. Annesini 6 yaşında kaybetmiÅŸtir. Sornraki hayatın zorluklar annesizliÄŸin getirdiÄŸi zorlullarla doludur. Ancak hayaline kazınan annesi ile yaz akÅŸamları Fırat kenarında yaptığı uzun yürüyüşlerdir. Annesi uzak diyarlara gittiÄŸi için onun zihninde de yukarıda sözünü ettiÄŸim temel imajlar vardır.Tabii bu ÅŸiirlerine de yansımıştır. Ä°ÅŸte ÅŸiiri çok özet bir ÅŸekilde anlatmaya çalıştığım bu zeminin üzerine kurmak lazımdır.
Yazdıklarımı okudukça hızlı yazmaktan ve dar zamana sıkıştırmak gerektiğinden bazı hatalar görüyorum. Özür dilerim.
Å?iir dört bölümden oluÅŸuyor. “Gün doÄŸdu yazık arkalarında” mısraı ile birinci bölüm biter. “Alemlerimizden sefer eyler “mısraıyla ikinci bölüm, “Ãœstümde sema bir kavs-i mutalsam” ile üçüncü, “Göllerde bu dem bir kamış olsam” mısraı ile de ÅŸiir biter.Verilen ÅŸiirde bu bölümler konulmamış.Ama ÅŸiiri anlatabilmek için bunlar önemli.
Å?air birinci bölümün ilk mısralarında “Fecr, yorgun gözümün halkalarında güller gibi nümayan oldu, Sonsuz iri güller…” diyor. Fecr, sabahın çok erken vakti, tan vakti demektir.Bu saatte hava kızıla saran bir kırmızılığa bürünür.Å?air sabaha kadar uyumamışır. Zaten o, gece yaÅŸamaktadır. Yorgun gözlerinin altında halkalar vardır. Ä°ÅŸte bu yorgun gözlerin halkalarında fecr yani sabahın kızıl-kırmızı vakti kendisini göstermiÅŸtir,ortaya çıkmıştır.Bu kendini göteriÅŸ tıpkı sonsuz, iri güller gibidir.
Yalnız bu manzaradaki önce renk ilÅŸkilerini iyi görmelidir.Å?airin gözleri uykusuzluktan muhtemelen kan çanağı gibidir. Tan vakti olduÄŸundan hava kırmızıdır. BenzettÄŸi güller de kırmızıdır. Ama burada ÅŸu soruyu sormak doÄŸru olur: Å?air neden güneÅŸin doÄŸuÅŸunu bir tane iri güle deÄŸil de sonsuz iri güllere benzetmiÅŸtir?
Bence şöyle yorumlanmalı: Å?airin baktığı manzarada güneÅŸ tam doÄŸmamıştır sadece henüz kızıllığı vardır. Ama akÅŸamın bıraktığı bulutlar ufuktadır ve o kızıllık bulutları katmer katmer gül, sonsuz iri güller gibi göstermektedir.Çünkü ardından gelen mısralarda “Gün doÄŸdu yazık arkalarında” demektedir. O halde bulutların arkasında gün doÄŸmuÅŸtur ve kızıllığı bulutlara yansımaktadır. Tabi burada ilk iki mısradaki “gül” kelimeleri kelimenin gerçek anlamındadır. Ama üçüncü mısrada geçen ve dördüncü mısranın da öznesi olan gül, aslında gül deÄŸil buluttur.Arkalarında gün doÄŸan güller(bulutlar) kamıştan daha nalandır. Yani inlemektedir.Peki neden? “Kamışın inlemesi nedir?” bunu anlayıp güllerin ondan daha çok inlediÄŸini deÄŸerlendirmek gerekmektedir. Burada çok geniÅŸ bir ÅŸiir geleneÄŸi örgüsü ile karşı karşıyayız.Çünkü “kamışların inlemesi” edebiyatımızda Mevlana baÅŸta olmak üzere çok yerde kullanılmıştır ve bir efsaneye dayanmaktadır. Bunu da anlamadan ÅŸiirdeki “inlemek” kelimesini derecesini kesirmek mümkün deÄŸildir.
Mevlana Mesnevi’ye “Dinle neyden kim hikayet etmede/ Ayrılıklardan ÅŸikaet etmede” diye baÅŸlar. Ney kamışlıktan koparılan sazların kurutulması, kızgın demirlerle oyuması gibi iÅŸlemlerden geçirilerek yapılır.Gerçi Mevlana’nın “ney”i kullandığı metafor farklıdır, o “ney”i tasavvuftaki insan-ı kamile benzetmiÅŸtir ama, edebiyatımızda “ney”in bu kadar hüzün verici, insanı kendi içine yöneltici ve düşüncelere daldırıcı sesinin bir sebebi olduÄŸuna dair bir efsane söylenir. Efsaneye göre bir gün HZ.Ali Peygamberimizin yanına gelir ve o’nu çok hüzünlü görür. Bunu üzerine “Ya Muhammed, seni böyle hüzünlendiren nedir?” diye sorar. Peygamberimiz kendisinde bir sır(bu ilahi bir sırdır, bir baÅŸkasına ait özel bilgi deÄŸildir) olduÄŸunu ve bu sırrın ona hüzün verdiÄŸini söyler. Bunun üzerine Hz.Ali bu sırrını paylaÅŸmak istediÄŸini ifade eder ve Peygamberimiz de bunu uygun bulmuÅŸ olacak ki bu sırrı kimseye söylememek ÅŸartıyla Hz.Ali’ye söyler. hZ. Ali sözünü tutar.Sırrı kimseye söylemez.Fakat bir gün, rivayaet odur ki, bir bataklık kenarında kendi halinde düşünürken çok alçak bir sesle kendi kendine tekrar eder. Ä°ÅŸte kamışlar bu ilahi sırrı duyduklarından beri inlemektedirler. Ä°ÅŸte bu yüzden edebiyatımızda kamışlar hep inlemektedir hatta kamıştan yapılan ney bile inlemektedir, bu ilahi sır onları inletmektedir ama arkalarında gün doÄŸan güller(kırmızı katmer katmer bulutlar) daha da çok inlemektedir Å?air bu sesi nasıl duymaktadır? Å?air bu sesi aslında kendi içinde duymaktadır.
Kısaca o, sabahın olmasını istememekte, sabahın oluÅŸunu inleyiÅŸlerle ve yorgun gözlerindeki halkalarla karşılamaktadır.Ama tabii burda ne dediÄŸi kadar nasıl dediÄŸi önemlidir. Çünkü HaÅŸim’i HaÅŸim yapan ÅŸiirinin arka planıdır. Yoksa kısaca son cümleyi söylemek yeterli olurdu.Sembolizm bize bu çaÄŸrışım dünyası ile birlikte düşünmeyi zorunlu kılar.Bu arada günün doÄŸuÅŸu karşısında ÅŸu ifade de önemlidir: Yazık!
Yazık ki arkalarında gün doğmuştur, bu günü getiren fecr, şairin yorgun gözlerinin halkalarında sonsuz iri güller gibi kendini göstermiştir ve o arkalarında gün doğan iri güller, bu günün doğuşuna bir ilahi sırrın tesiriyle inleyen kamışlardan daha çok inlemektedirler. Manzaraya, renk ilişkilerine ses çağrışımlarına tekrar dikkat çekmek isterim.
Devletşah biraz uzun oldu. Ama bu şiir çok derindir. Herkesin okumaya tahammülü varsa gerisini öyle yazayım.
Selamlar.
Seval ablacığım;
Vallahi ben heyecanla okuyordum…
çok güzel ben lise 1 öğrencisiyim öğretmen ödev vermişti buradan çok teşekürler yorum için mustafa ben uğurcan
çok teşekürler
Can,
Ä°nÅŸaallah yazdıklarım iÅŸinize yarar. Tabii aslında önemli olan ÅŸiirin bu giriÅŸi deÄŸil. Küçük bir tavsiyem olacak.Sakın ÅŸiirin ilk bölümü için yazılmış bu açıklamaları ÅŸiirin tamamına yorumlayıp ödev olarak vermeyesiniz. Bana getirseler “hani bunu gerisi, ÅŸiir bu kadar mı?”diye sorardım. BaÅŸarılar.
bir günün sonunda arzu şiirinin açıklamasını yapan kişiye çooooooookkkk teşekkür ederim ugurcan slm lar
saolun
tamam ben zaten seçtim yarın öğretmene götürücem çok teşekürler:D
mustafa slm lar biz mustafayla aynı sınıftayız oda göndermiş buraya o yüzden
tekrar seval yıldırım öğtmn teşekürler
başka şiirler olursa ben buraya gönderirim
Sevgili Can;
Alınmazsan birşey soracağım.
Daha 2 yorum üstte Seval hocamın adı, soyadı yazılıyken sen bunu aşağıya yanlış yazıyorsun. Acaba şiirin devamını nasıl açıklayacaksın?
Yaşım seninkisinin 2 katına yakın sayılır. Ve hayatta öğrendiÄŸim en önemli ÅŸeylerden birisi her zaman “dikkatli” olmaktır. Ä°nan bana bu okul hayatında da, iÅŸ hayatında da, özel hayatında da sana çok büyük faydalar saÄŸlar. Okul ve iÅŸ hayatında dikkat hatasız çalışmanı saÄŸlar, özel hayatında dikkat kız arkadaşının /eÅŸinin saçını,… deÄŸiÅŸtirdiÄŸini farketmeni saÄŸlar. Birincisinde öğretmeninden, patronundan övgü alırsın, ikincisinde kız arkadaşın /eÅŸin tarafından daha çok sevilip, sahiplenilirsin. Ä°ÅŸte bütün bunları birazcık “dikkat”le saÄŸlayabilirsin. Buna “dikkat” edersen kaybedeceÄŸin hiçbirÅŸey olmaz. Ama pekçok ÅŸey kazanırsın deÄŸil mi?
sevgili seval hocam siz şiiri açıklarken güneşin doğmakta olduğunu yazmışsınız ama bence burda güneş batmak üzere zaten şiirin adı da bir günün sonunda arzu değil mi
seval hocam. o yorgun gözümün… deÄŸil artık.altın gözümün…dergahta yayimladıktan sonra deÄŸiÅŸtirdi.bu da anlam geniÅŸlemesine neden olur.haÅŸim manaya önem vermiyo denilemez yani.onun için ÅŸiir mana var tabi.manasız ÅŸiir olurmu.ama haÅŸimde mana ahengin içinde erimiÅŸtir.örn:çay ahenk.ÅŸeker mana.ÅŸeker erimiÅŸ ama çay çekersiz diyebilirmisin.doÄŸru yorum lütfen.paü_edb4 sevgilerle
Sayın Seval Yardım,
Süpersiniz.Tek kelimeden baÅŸka bir ÅŸey bulamıyorum.Tesadüfen rasladım buraya.Ben de AHmet HaÅŸim’in Å?iir Hakkında Mülahazalar makalesini arıyordum. Edebiyat öğrencisi olarak ben bu yorumu yapamazdım.
güzel şiir
Devletşah eğer yakınlrda isen bir sorum var da
saolun ya çok işime yaradı
şiir güzel
kaça gidionuz liseye gidiosanız türk edebiyat dresi hocası öğretir size bunu ama 8-7 ye gidisanaz bilemem…
Seval Hocam ,
Yardımlarınız için çok teşekürler saolun çok güzel
yazmışşınız ellerinize saglık..
seval hocam;
sizin yorum larınızı okudum ve çok begendım size bir sorum olacak “sonsuz iri gülleré” ifadesini “edebi hayat” olarak yorumlanabilir mi ? neden
şiir çok güzel seval öğretmene teşekkürler
allahım süper bir yorum. Ben uÄŸraÅŸsam bile böyle açıklayamazdım. Çooook saÄŸol SEVAL HOCAM. En büyük hoca SEVAL HOCA…
Åžiiri açıklayan Seval Yardım’a çok teÅŸekkür ediyorum ve saygılarımı sunuyorum. Ödevim için inanın çok yardımcı oldu…
Çok teşekkürler Seval Hocam;
Bende lise 1 öğrencisiyim. Hocamız bizede ödev vermişti. Ve sayenizde açıklayabildim. Diğer bölümlerinide açıklamış olsaydınız daha iyi olcakmış ama olsun bu da yeterli =) . Rica etsem msn adresinizi alabiliryim?
Seval öğretmenimiz .. Verdiğiniz bilgiler gerçekten çok yardımcı oldu .. Çok teşekkürler ..